Họp báo Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức, ngày 11/8/2026.
Chiến lược giữ chân và phát triển nguồn nhân lực
Một là, xây dựng thị trường nhân tài nội bộ và cơ chế luân chuyển linh hoạt. Ngân hàng nên xây dựng thị trường nhân tài nội bộ, công khai vị trí, dự án và nhiệm vụ ngắn hạn để nhân viên có thể ứng tuyển. Dữ liệu về kỹ năng, kinh nghiệm và nguyện vọng nghề nghiệp giúp ghép nối nhân sự với cơ hội phù hợp (Collings & Mellahi, 2009). Các chương trình kết hợp cán bộ nghiệp vụ với nhóm công nghệ trong dự án sản phẩm số sẽ tạo ra năng lực liên ngành, đồng thời giảm khoảng cách giữa hai khối. Khi người lao động nhìn thấy nhiều con đường phát triển trong cùng một tổ chức, khả năng họ rời ngân hàng để tìm cơ hội bên ngoài sẽ giảm.
Hai là, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng theo công việc thực tế. Đào tạo trong kỷ nguyên AI cần được tổ chức theo ba tầng. Tầng thứ nhất là năng lực AI phổ cập cho toàn bộ nhân viên, gồm hiểu nguyên lý cơ bản, sử dụng công cụ an toàn, bảo vệ dữ liệu và kiểm chứng kết quả. Tầng thứ hai là năng lực chuyên sâu theo nhóm nghề, chẳng hạn AI trong tín dụng, phát hiện gian lận, chăm sóc khách hàng, nhân sự hoặc quản trị rủi ro. Tầng thứ ba là năng lực lãnh đạo AI, tập trung vào lựa chọn bài toán, quản trị thay đổi, đạo đức và trách nhiệm giải trình.
Mỗi chương trình cần gắn với nhiệm vụ và chỉ số kết quả cụ thể. Thay vì chỉ đo số giờ học, ngân hàng cần theo dõi mức giảm thời gian xử lý, tỷ lệ lỗi, chất lượng quyết định, mức độ sử dụng công cụ và khả năng chuyển đổi sang vị trí mới.
Ba là, thiết kế lộ trình nghề nghiệp kép và cơ chế công nhận chuyên gia. Ngân hàng cần xây dựng hai con đường phát triển song song: quản lý và chuyên gia. Mỗi con đường phải có tiêu chuẩn năng lực, cấp bậc, quyền hạn, mức đãi ngộ và cơ chế ghi nhận rõ ràng. Cơ chế này đặc biệt quan trọng đối với AI, dữ liệu, an ninh mạng, kiến trúc công nghệ và quản trị rủi ro. Khi chuyên gia nhìn thấy khả năng phát triển dài hạn, ngân hàng giảm nguy cơ mất người vào các doanh nghiệp trả lương cao hơn nhưng không nhất thiết có lộ trình ổn định.
Bốn là, đổi mới đãi ngộ theo tổng giá trị và mức độ khan hiếm của kỹ năng. Đãi ngộ cần được nhìn nhận như tổng giá trị người lao động nhận được, bao gồm lương, thưởng, phúc lợi, cơ hội học tập, quyền tự chủ, môi trường, sự ghi nhận, linh hoạt và ý nghĩa công việc. Đối với kỹ năng khan hiếm, ngân hàng có thể áp dụng phụ cấp kỹ năng, thưởng dự án, cơ chế giữ chân có điều kiện hoặc chương trình phúc lợi linh hoạt. Tuy nhiên, cơ chế khác biệt phải có tiêu chí minh bạch để tránh cảm nhận bất công giữa các nhóm nhân sự.
Năm là, nâng cao chất lượng quản lý trực tiếp và trải nghiệm nhân viên. Ngân hàng cần coi quản lý trực tiếp là chủ thể chính của chiến lược giữ chân. Tiêu chuẩn bổ nhiệm phải bao gồm năng lực huấn luyện, phản hồi, quản trị hiệu suất, phân bổ công việc và dẫn dắt đội ngũ đa chuyên môn. Trải nghiệm nhân viên cần được quản trị xuyên suốt từ tuyển dụng, hội nhập, phát triển, đánh giá đến nghỉ việc. Khảo sát gắn kết chỉ có giá trị khi được phân tích theo nhóm nghề, đơn vị và vòng đời nhân viên, sau đó chuyển thành hành động cụ thể.
Sáu là, xây dựng văn hóa học tập, đổi mới và an toàn tâm lý. AI phát triển nhanh khiến kiến thức và công cụ liên tục thay đổi. Do đó, ngân hàng cần xây dựng văn hóa trong đó học tập là một phần của công việc, thử nghiệm có kiểm soát được khuyến khích và sai sót được sử dụng để cải tiến. An toàn tâm lý không đồng nghĩa với giảm kỷ luật, đó là khả năng nhân viên nêu vấn đề, phản biện mô hình, báo cáo rủi ro và thừa nhận chưa biết mà không sợ bị trừng phạt không hợp lý.
Trong ngân hàng, văn hóa này đặc biệt quan trọng vì nhân viên phải cân bằng giữa đổi mới và kiểm soát. Nếu chỉ nhấn mạnh 91 DOANH NHÂN VIỆT NAM - KIẾN TẠO THỊNH VƯỢNG, PHỤNG SỰ TỔ QUỐC tốc độ, rủi ro có thể bị che giấu; nếu chỉ nhấn mạnh tuân thủ, tổ chức có thể trở nên trì trệ. Lãnh đạo cần tạo cơ chế đối thoại giữa kinh doanh, công nghệ, dữ liệu, pháp chế và quản trị rủi ro để các quyết định AI được xem xét toàn diện.
Bảy là, quản trị AI có trách nhiệm trong tuyển dụng và quản trị nhân sự. Mọi ứng dụng AI trong nhân sự cần tuân thủ các nguyên tắc: mục đích rõ ràng, dữ liệu tối thiểu cần thiết, minh bạch, công bằng, bảo mật, khả năng giải trình và có con người giám sát. Ngân hàng nên thiết lập danh mục các trường hợp sử dụng AI trong nhân sự, đánh giá rủi ro trước triển khai, kiểm tra thiên lệch định kỳ và lưu vết quyết định. Những quyết định có ảnh hưởng lớn đến quyền lợi người lao động phải có cơ chế xem xét lại bởi người có thẩm quyền.
Kỷ nguyên AI đang làm thay đổi sâu sắc thị trường nhân lực ngân hàng, đòi hỏi các ngân hàng phải đổi mới chiến lược thu hút và giữ chân nhân tài. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp về tuyển dụng, đào tạo, phát triển nhân lực và quản trị AI sẽ góp phần nâng cao năng suất, tăng khả năng thích ứng và bảo đảm phát triển bền vững. Về lâu dài, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những ngân hàng xây dựng được môi trường làm việc công bằng, khuyến khích học tập và ứng dụng AI để nâng cao năng lực con người. Đây cũng là nền tảng để các ngân hàng thương mại Việt Nam phát triển bền vững trong quá trình chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.