Công tác chính trị, tư tưởng trước yêu cầu đi trước mở đường, chủ động dẫn dắt trong giai đoạn mới: Một số yêu cầu và giải pháp

CÔNG TÁC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG TRƯỚC

YÊU CẦU ĐI TRƯỚC MỞ ĐƯỜNG, CHỦ ĐỘNG

DẪN DẮT TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

MỘT SỐ YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP

Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh một quy luật khách quan: sự thống nhất về chính trị, tư tưởng là tiền đề cho sự thống nhất về tổ chức và hành động. Bài viết phân tích những yêu cầu, nội dung của công tác chính trị, tư tưởng trong việc đi trước mở đường, dẫn dắt, định hướng về chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân, trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp trong giai đoạn mới.

Nội dung công tác chính trị, tư tưởng đi trước mở đường, chủ động dẫn dắt trong giai đoạn mới

Thứ nhất, nâng cao năng lực dự báo về các xu hướng tư tưởng và dư luận xã hội. “Đi trước” đòi hỏi công tác chính trị, tư tưởng phải có khả năng dự báo đúng, trúng và sớm các xu hướng tâm lý, các luồng ý kiến trái chiều có thể phát sinh trước mỗi chủ trương, chính sách mới. Việc nhận diện sớm các vấn đề tư tưởng, các biểu hiện dao động về niềm tin là điều kiện tiên quyết để định hướng dư luận xã hội. Công tác chính trị, tư tưởng phải chuyển trạng thái từ thụ động đối phó sang dự báo, phòng ngừa, đảm bảo sự đồng thuận trong nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Thứ hai, tháo gỡ rào cản tâm lý cho đổi mới, sáng tạo. “Mở đường” chính là việc dũng cảm đối diện và tháo gỡ những lực cản từ tư duy bảo thủ, trì trệ, lối mòn kinh nghiệm vẫn hiện hữu trong suy nghĩ của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Công tác chính trị, tư tưởng phải tạo ra môi trường nhận thức cởi mở, khuyến khích tư duy đổi mới sáng tạo, giúp cán bộ, đảng viên vượt qua tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm.  

Thứ ba, nâng cao bản lĩnh chính trị trước các tác động tiêu cực của các luồng thông tin xấu, độc. Trước các quan điểm sai trái, thù địch, “đi trước” còn mang ý nghĩa tăng cường bản lĩnh chính trị cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Công tác chính trị, tư tưởng phải cung cấp cơ sở lý luận sắc bén để mỗi cá nhân có khả năng tự sàng lọc, phân biệt đúng - sai, phải - trái giữa những luồng thông tin phức tạp. Việc định hướng nhận thức là trang bị thế giới quan khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới để dẫn dắt hành động. Sự thống nhất giữa nhận thức và hành động chỉ có thể đạt được khi công tác chính trị, tư tưởng chủ động lý giải các mâu thuẫn của cuộc sống một cách thuyết phục, tạo ra sự đồng thuận về mục tiêu mà Đảng ta đề ra cho đến giữa thế kỷ XXI.

Thứ tư, yêu cầu về tính dẫn dắt của công tác chính trị, tư tưởng trong kỷ nguyên số với các nội dung sau:

- Xác lập thông tin chính thống và khả năng chiếm lĩnh không gian mạng. Trong môi trường thông tin đa chiều hiện nay, công tác chính trị, tư tưởng không được phép chậm trễ hoặc chỉ giải thích mang tính minh hoạ sau khi sự việc đã xảy ra. Sự dẫn dắt đòi hỏi các cơ quan phụ trách lĩnh vực tuyên giáo, báo chí và các tổ chức chính trị - xã hội phải chủ động tạo ra những dòng thông tin chính thống mạnh mẽ, mang tính định hướng cao. Đó phải là những thông tin chính xác, khách quan, có sức thuyết phục, lan tỏa, đủ sức bao phủ và lấn át các luồng tin giả, tin độc hại. Đề cao phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực” chính là sự vận dụng biện chứng giữa “xây” và “chống”. Khi các giá trị chân - thiện - mỹ được lan tỏa, những tấm gương người tốt, việc tốt được phát huy thì những giá trị lệch lạc sẽ bị đào thải bởi tiếng nói chân chính của cộng đồng xã hội.

- Dẫn dắt bằng lý luận khoa học và bản lĩnh chính trị. Sức mạnh dẫn dắt của công tác chính trị, tư tưởng trong giai đoạn mới phải dựa trên lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới và kết hợp với các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Yêu cầu đặt ra là vận dụng và phát triển sáng tạo để giải đáp thuyết phục những câu hỏi từ thực tiễn cuộc sống chứ không máy móc, giáo điều. Tính khoa học giúp chúng ta nhìn rõ bản chất của các hiện tượng chính trị phức tạp, từ đó đưa ra những lập luận sắc bén để thuyết phục đối tượng. Sự dẫn dắt ở đây chính là dùng ánh sáng của lý luận khoa học để đập tan những luận điệu của chủ nghĩa cơ hội và các trào lưu tư tưởng phi mác xít đang từng giờ, từng ngày xâm nhập vào đội ngũ cán bộ, đảng viên.

- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị văn hóa dân tộc và sức mạnh thời đại. Trong thế giới phẳng hiện nay, việc giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc chính là cách tốt nhất để dẫn dắt công tác chính trị, tư tưởng. Công tác chính trị, tư tưởng của Đảng cần khơi dậy truyền thống yêu nước, tinh thần tự lực, tự cường của cán bộ, đảng viên và Nhân dân; đồng thời phải làm cho mỗi đảng viên hiểu rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng chính là bảo vệ giá trị văn hóa, bảo vệ hồn cốt của dân tộc. Sự dẫn dắt này sẽ giúp mỗi đảng viên không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn là một chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, tự giác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và lan tỏa những giá trị nhân văn của dân tộc Việt Nam.

- Chuyển hóa từ dẫn dắt tư tưởng sang dẫn dắt hành động thực tiễn. Công tác chính trị, tư tưởng phải truyền cảm hứng để cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Sự dẫn dắt phải được hiện thực hóa qua các phong trào thi đua yêu nước, qua việc giải quyết những bức xúc của Nhân dân và qua kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị. Khi vai trò dẫn dắt của công tác chính trị, tư tưởng được thể hiện trên thực tiễn, nó sẽ chuyển hóa thành nguồn lực vật chất to lớn, thúc đẩy toàn Đảng, toàn dân vượt qua các khó khăn, thách thức mang tính thời đại, nhằm hiện thực hóa mục tiêu chiến lược phát triển đất nước tầm nhìn đến năm 2045.

Thứ năm, yêu cầu của công tác chính trị, tư tưởng đối với thế hệ trẻ. Công tác chính trị, tư tưởng phải hướng tới đối tượng thanh niên - lực lượng nòng cốt, chủ thể quyết định sự thành bại của mục tiêu chiến lược phát triển đất nước trong thời kỳ mới, cụ thể là:

- Đưa giá trị lý tưởng vào bản lĩnh và hệ giá trị cá nhân của thế hệ trẻ. Đối với thanh niên, giáo dục chính trị phải gắn liền với quá trình hình thành bản lĩnh chính trị để có khả năng tự đề kháng trước các luồng tư tưởng sai trái, lệch lạc. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, công tác chính trị, tư tưởng phải cung cấp cho giới trẻ hệ giá trị lý luận cách mạng để hiện thực hóa khát vọng cá nhân trong dòng chảy chung của dân tộc. Chỉ khi lý tưởng Đảng hòa quyện với hoài bão của tuổi trẻ thì công tác chính trị, tư tưởng mới thực sự hoàn thành sứ mệnh dẫn dắt và định hướng.

- Nâng cao năng lực nhận diện đối tượng và đối tác trong bối cảnh hội nhập quốc tế phức tạp. Công tác chính trị, tư tưởng phải giúp giới trẻ nhận diện được những xu thế tiến bộ, các lực lượng ủng hộ sự phát triển của Việt Nam (đối tác), đồng thời cảnh giác trước những âm mưu “diễn biến hòa bình” và các hình thái xâm lăng văn hóa trên không gian mạng (đối tượng). Việc nhận diện này phải dựa trên nguyên tắc kiên định về chiến lược nhưng linh hoạt về sách lược, giúp thanh niên không rơi vào trạng thái cực đoan hay mất cảnh giác trước những thủ đoạn kích động, lôi kéo họ xa rời sự lãnh đạo của Đảng.

- Nâng cao ý thức trách nhiệm của bản thân trong thời kỳ mới. Công tác chính trị, tư tưởng phải làm cho thế hệ trẻ thấm nhuần rằng họ là chủ nhân, là lực lượng xung kích đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Khi thanh niên hiểu rõ vị thế của đất nước, những thời cơ chiến lược cũng như các thách thức mang tính tồn vong, họ sẽ tự giác chuyển hóa nhận thức thành hành động cách mạng cụ thể. Đây chính là mục tiêu của công tác chính trị, tư tưởng: tạo ra một thế hệ thanh niên vừa có “tâm trong”, vừa có “trí sáng”, vừa có “hoài bão lớn”, đủ sức gánh vác những trọng trách lịch sử mà Đảng và Nhân dân giao phó.

Một số giải pháp tăng cường công tác chính trị, tư tưởng đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới

Một là, hiện đại hóa phương thức tuyên truyền về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. Trong thời kỳ mới, công tác chính trị, tư tưởng phải tận dụng thuật toán để cá nhân hóa việc truyền tải nội dung phù hợp với đặc thù tâm lý, trình độ và lĩnh vực hoạt động của từng đối tượng, đặc biệt là thế hệ đoàn viên, thanh niên. Thay vì các bài giảng theo truyền thống, hệ thống quản trị nội dung thông minh có thể phân tách các giá trị cốt lõi của công tác chính trị, tư tưởng thành các thông điệp ngắn gọn, đa phương tiện, thẩm thấu vào tư duy của giới trẻ thông qua các nền tảng số mà họ sử dụng hàng ngày. Trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp đánh giá mức độ tiếp thu mà còn nhận diện các xung đột trong nhận thức để kịp thời cung cấp các nội dung giải đáp, định hướng, từ đó xây dựng bản lĩnh chính trị một cách tự nhiên và bền vững.

Song hành với đó, cần xây dựng hệ thống học liệu số và các diễn đàn tương tác trực tuyến để biến lý luận thành nguồn lực trong hoạt động thực tiễn. Học liệu số không đơn thuần là số hóa văn bản, mà phải là việc cấu trúc lại tri thức theo dạng thức dữ liệu mở, tích hợp đồ họa, video và các kịch bản tương tác để người học có thể trải nghiệm và vận dụng lý luận vào các tình huống giả định. Các diễn đàn tương tác trực tuyến cần được vận hành như những không gian đối thoại dân chủ, khoa học, nơi các đảng viên có thể tranh luận, phản biện khoa học và hiến kế trên nền tảng các chuẩn mực của Quy định số 19-QĐ/TW. Chính sự tương tác hai chiều này sẽ xóa bỏ tính khô khan của lý luận, biến các nguyên lý chính trị thành những hành động cụ thể, giúp mỗi cá nhân tự soi, tự sửa và tự hoàn thiện mình trong môi trường số hóa.

Năm là, tăng cường kiểm tra, giám sát, kỷ luật việc tiến hành công tác chính trị, tư tưởng đi trước mở đường, chủ động dẫn dắt. Kiểm tra, giám sát công tác chính trị, tư tưởng đi trước mở đường, chủ động dẫn dắt không đơn thuần là việc tìm ra những sai lầm, khuyết điểm, mà quan trọng hơn là đánh giá sự chuyển biến trong nhận thức và hiệu quả hành động thực tế của mỗi tổ chức đảng và đảng viên. Đây chính là công cụ sắc bén để nhận diện và uốn nắn kịp thời những biểu hiện “lệch lạc”, khắc phục tình trạng “nói không đi đôi với làm”, hoặc triển khai nhiệm vụ mang tính đối phó làm xói mòn niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Việc đổi mới công tác kiểm tra, giám sát phải hướng tới tính thực chất, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo phản ánh chất lượng công tác chính trị, tư tưởng. Cần xây dựng các bộ chỉ số đánh giá định lượng về mức độ thực hiện công tác chính trị, tư tưởng, đồng thời chủ động kiểm tra, giám sát để phát hiện các biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị ngay từ khi mới phát sinh, từ đó thực hiện tốt chức năng cảnh báo và ngăn chặn.

Kỷ luật trong công tác chính trị, tư tưởng phải được thực hiện nghiêm minh, công bằng nhưng cũng đầy tính nhân văn. Việc xử lý những sai phạm về chính trị, tư tưởng, phát ngôn hay đạo đức, lối sống phải dựa trên tinh thần “nhân văn, nhân ái, nhân nghĩa, nhân tình”, vừa để răn đe, vừa để giáo dục, giúp cán bộ, đảng viên nhận rõ sai lầm, khuyết điểm để tự giác khắc phục. Đồng thời, cơ chế kiểm tra, giám sát cũng tạo ra áp lực tích cực, buộc người đứng đầu phải thường xuyên “tự soi, tự sửa”, không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng để xứng đáng với vai trò lãnh đạo, dẫn dắt phong trào. Thực hiện tốt công tác kiểm tra, giám sát Quy định số 19-QĐ/TW, công tác chính trị, tư tưởng sẽ thực sự trở thành một chỉnh thể thống nhất, đủ sức mạnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và thúc đẩy đất nước phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Việc quán triệt và thực hiện nghiêm túc nội dung công tác chính trị, tư tưởng đi trước mở đường, chủ động dẫn dắt không chỉ là một nhiệm vụ thường xuyên, mà còn là giải pháp mang tính đột phá nhằm xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, hướng tới hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường, sánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ kính yêu hằng mong muốn.