Doanh nhân Võ Phương Lan - Kiến tạo logistics xanh, thông minh

DOANH NHÂN

VÕ THỊ PHƯƠNG LAN

KIẾN TẠO LOGISTIC XANH, THÔNG MINH

Logistics là cuộc chơi của năng lực tổ chức, một mắt xích chậm có thể kéo theo cả chuỗi cung ứng, còn một quyết định đúng có thể tạo ra khác biệt về thời gian, chi phí và sức cạnh tranh. Gần 30 năm theo nghề, doanh nhân Võ Thị Phương Lan chọn cách xây dựng ASL Logistics từ chính những yêu cầu khắt khe của ngành, đó là sự chuẩn hóa để vận hành tốt hơn, dùng công nghệ để nhìn sâu hơn vào chuỗi cung ứng và theo đuổi logistics xanh như một năng lực cạnh tranh dài hạn. Với bà, sự trưởng thành của doanh nghiệp không nằm ở việc mở rộng thêm bao nhiêu dịch vụ, mà ở khả năng xây dựng một tổ chức đủ năng lực thích ứng, tạo giá trị và đi đường dài.

Tập thể ASL.

Thưa bà, nhìn lại gần 30 năm trong nghề và 21 năm xây dựng ASL Logistics, đâu là những dấu mốc định hình rõ nhất phong cách lãnh đạo và cách bà lựa chọn hướng đi cho doanh nghiệp?

Nhìn lại gần 30 năm trong nghề, tôi nhận ra mỗi giai đoạn đều đặt ra một yêu cầu khác nhau và buộc người làm doanh nghiệp phải thay đổi cách nhìn. Những năm đầu, điều quan trọng nhất là làm tốt công việc, giữ chữ tín với khách hàng, đối tác và từng bước tạo dựng vị trí trong ngành. Khi thành lập ASL năm 2005, tôi hiểu rằng khởi nghiệp không đơn giản là mong muốn làm riêng. Quan trọng hơn là biến kinh nghiệm, nguồn lực và những gì mình đang có thành một mô hình đủ sức đứng vững.

Vì thế, ASL chọn cách đi từng bước chắc chắn. Chúng tôi nhận việc nào thì cố gắng làm tốt việc đó, tích lũy năng lực qua từng khách hàng, từng đơn hàng, từng vấn đề phát sinh trong thực tế. Chính quá trình ấy giúp doanh nghiệp hiểu sâu hơn về nghề và nhận ra những giới hạn của mô hình ban đầu.

Khi nhu cầu của khách hàng thay đổi, ASL cũng phải thay đổi. Từ giao nhận vận tải, chúng tôi mở rộng sang vận tải nội địa, khai thuê hải quan, kho bãi, vận tải đa phương thức, vận tải xuyên biên giới và quản trị chuỗi cung ứng theo mô hình 4PL. Mục tiêu không phải cứ thêm dịch vụ là doanh nghiệp lớn hơn, mà là phải nhìn được bài toán logistics đầy đủ hơn: kết nối các khâu trong chuỗi, kiểm soát thời gian, chi phí và chất lượng.

Điều tôi luôn cố gắng giữ là sự cân bằng giữa tầm nhìn dài hạn và những vấn đề rất cụ thể của doanh nghiệp. Một chiến lược dù đúng đến đâu cũng phải được kiểm chứng bằng hiệu quả vận hành hàng ngày.

ASL đầu tư chuyển đổi số khá sớm, từ ISO, ERP đến 4PL, E-Pricing, AI và tự động hóa. Theo bà, công nghệ đang tạo ra khác biệt ở đâu và AI sẽ thay đổi nguồn nhân lực logistics như thế nào?

Tôi chưa bao giờ nhìn chuyển đổi số đơn thuần là câu chuyện mua một phần mềm hay đưa thêm một công nghệ vào doanh nghiệp. Nếu quy trình chưa rõ, dữ liệu chưa chuẩn và con người chưa thay đổi cách làm việc, công nghệ đôi khi chỉ số hóa những bất cập vốn đã tồn tại.

Vì vậy, ASL bắt đầu từ chuẩn hóa. ISO giúp tạo kỷ luật trong quy trình; ERP kết nối dữ liệu và hạn chế tình trạng thông tin bị phân tán; nền tảng 4PL giúp nhìn chuỗi cung ứng trên một hệ thống thống nhất; E-Pricing rút ngắn quá trình tìm kiếm, tổng hợp và phản hồi giá. AI tiếp tục mở ra khả năng xử lý dữ liệu nhanh hơn, hỗ trợ con người trong phân tích và ra quyết định.

Nhưng với tôi, giá trị của công nghệ không nằm ở việc doanh nghiệp sở hữu bao nhiêu công cụ. Câu hỏi quan trọng hơn là công nghệ giải quyết được điểm nghẽn nào trong vận hành. AI chắc chắn sẽ tiếp tục tự động hóa nhiều công việc lặp lại, từ tra cứu, tổng hợp đến xử lý những nghiệp vụ có tính quy tắc. Nhưng tôi không cho rằng điều đó làm con người trở nên kém quan trọng. Ngược lại, AI sẽ nâng tiêu chuẩn của một người lao động giỏi.

Khi những công việc đơn giản được máy móc hỗ trợ, giá trị của con người sẽ chuyển sang khả năng đặt đúng câu hỏi, kiểm chứng thông tin, xử lý tình huống ngoại lệ, giao tiếp với khách hàng, phối hợp nhiều bên và đưa ra quyết định có trách nhiệm. Đặc biệt, logistics càng số hóa thì nền tảng nghiệp vụ càng quan trọng. Người không hiểu bản chất vận tải, hải quan, chi phí và chuỗi cung ứng sẽ khó đánh giá một gợi ý của AI là đúng hay sai, phù hợp hay không phù hợp với thực tế.

Tôi kỳ vọng nguồn nhân lực logistics Việt Nam trong giai đoạn tới phải hội tụ nhiều năng lực hơn: vững nghiệp vụ, có tư duy số, ngoại ngữ, khả năng phân tích dữ liệu và tinh thần học tập liên tục. Nhưng trên hết vẫn là thái độ nghề nghiệp. Công nghệ có thể giúp chúng ta làm việc nhanh hơn; còn sự chính trực, tinh thần trách nhiệm và khả năng giữ cam kết mới là những giá trị không thể tự động hóa.

Bà Võ Thị Phương Lan diễn thuyết tại hội thảo VCCI CEO 4.0.

Bà Võ Thị Phương Lan tham dự tại Select USA 2026.

Logistics xanh, ESG và định hướng GreenFlow đang được ASL theo đuổi. Theo bà, “xanh” nên được nhìn nhận như một trách nhiệm hay một mô hình tăng trưởng mới?

Tôi cho rằng là cả hai. Phát triển xanh trong logistics ngày nay không còn chỉ là câu chuyện về hình ảnh hay trách nhiệm mang tính tự nguyện. Những yêu cầu liên quan đến giảm phát thải, truy xuất dữ liệu môi trường, ESG và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng đang ngày càng trở thành một phần trong tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp của các tập đoàn quốc tế. Với doanh nghiệp logistics Việt Nam, vì thế xanh hóa cũng đồng thời là một phần của năng lực cạnh tranh.

ASL đang phát triển định hướng GreenFlow và hướng tới mô hình Carbon Neutral Hub vào năm 2035, với tinh thần đưa yếu tố xanh vào ngay từ khâu thiết kế giải pháp logistics. Đây là một hành trình dài, đòi hỏi đầu tư đồng bộ vào công nghệ, hạ tầng, tiêu chuẩn đo lường và sự hợp tác giữa doanh nghiệp với khách hàng, đối tác. Quan trọng hơn, mọi mục tiêu xanh đều phải được đặt trong mối quan hệ với hiệu quả kinh tế để có thể đi đường dài. Tôi cho rằng cơ hội lớn nhất nằm ở chỗ: nếu doanh nghiệp có thể chứng minh bằng dữ liệu rằng một phương án vận hành vừa hiệu quả hơn, vừa giảm tác động đến môi trường, thì “xanh” sẽ là thành tố hết sức quan trọng để tạo ra “tăng trưởng” và phát triển.

Ngoài kinh doanh, bà dành nhiều thời gian cho hướng dẫn, đào tạo, hoạt động hiệp hội và phát triển nhân lực trẻ. Sau hơn hai thập niên xây dựng ASL, bà muốn để lại giá trị gì cho ngành và cộng đồng doanh nhân Việt Nam?

Tôi từng khởi nghiệp từ một cơ hội được trao và từ sự tin tưởng của những người đi trước. Vì thế, tôi hiểu một người trẻ có thể thay đổi như thế nào nếu được hướng dẫn đúng lúc. Trong kinh doanh, có những bài học phải trả bằng nhiều năm, thậm chí bằng những sai lầm rất đắt giá. Nếu những kinh nghiệm mình đã đi qua có thể giúp thế hệ sau rút ngắn được một phần con đường, tôi nghĩ đó là điều mình nên chia sẻ.

Với cộng đồng doanh nhân, tôi muốn chia sẻ một điều rất giản dị: khát vọng là cần thiết, nhưng khát vọng phải đi cùng năng lực và trách nhiệm. Hãy dám đi trước một bước, nhưng phải chuẩn bị đủ sâu để bước đi đó tạo ra giá trị thật. Hãy hội nhập mạnh mẽ nhưng đừng đánh mất chữ tín và bản lĩnh của doanh nghiệp Việt.

Tôi tin rằng “phụng sự Tổ quốc” trong thời đại hôm nay có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: xây dựng doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh và có trách nhiệm; tạo việc làm, đóng góp ngân sách, đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực; giữ uy tín của doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế và cùng nhau nâng vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Sau cùng, sự lớn mạnh của một doanh nghiệp không chỉ nằm ở quy mô hay những con số tăng trưởng. Khi doanh nghiệp tạo thêm giá trị cho khách hàng, người lao động, cộng đồng và đất nước, thì những giá trị ấy mới có nền tảng để trở thành một phần của thịnh vượng và phát triển bền vững.

Xin trân trọng cảm ơn bà về những chia sẻ thực tiễn và tâm huyết.

Hội nghị quốc tế công bố ra mắt nền tảng E-Pricing.