Đến nội dung chính
Vinh Quang Việt Nam

Quan điểm chỉ đạo của Đảng ta về chính sách xã hội trong Văn kiện Đại hội XIV và vận dụng trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.

QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG TA

VỀ CHÍNH SÁCH XÃ HỘI

TRONG VĂN KIỆN ĐẠI HỘI XIV

VÀ VẬN DỤNG TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY

THIẾU TƯỚNG CAO XUÂN THẮNG

Phó Cục trưởng Cục Chính sách - xã hội,

kiêm Giám đốc Bảo hiểm xã hội Quân đội


ĐẠI TÁ, TS. LƯU DUY TOÀN

Học viện Chính trị

Chính sách xã hội là nội dung quan trọng của chiến

lược phát triển bền vững đất nước. Trong Văn kiện

Đại hội XIV, Đảng ta đã xác định quản lý phát triển

xã hội bền vững, bảo đảm tiến bộ công bằng xã hội,

chăm lo đời sống Nhân dân. Do đó, quán triệt và vận

dụng quan điểm chỉ đạo của Đảng về chính sách xã

hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đáp ứng yêu cầu

xây dựng Quân đội, tăng cường quốc phòng, bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.

Tư duy mới về chính sách xã hội trong Văn kiện Đại hội XIV


Thứ nhất, nâng tầm nhận thức về vị trí, vai trò của chính sách xã hội

trong chiến lược phát triển đất nước. Chính sách xã hội không còn

là lĩnh vực tách rời hay đi sau tăng trưởng kinh tế. Văn kiện Đại hội

XIV của Đảng khẳng định: “Hoàn thiện mô hình, cơ chế, chính sách

quản lý phát triển xã hội hiện đại, toàn diện, bao trùm, bền vững;

phát triển kinh tế gắn với bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ

tài nguyên, môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, quá

trình già hóa dân số, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh” (Đảng Cộng

sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.108). Khác với cách tiếp cận mang tính

bổ trợ, trong giai đoạn mới hiện nay, Đảng ta đặt chính sách xã hội

trong mối quan hệ hữu cơ, chặt chẽ với phát triển kinh tế, bảo vệ môi

trường, bảo đảm quốc phòng - an ninh và củng cố khối đại đoàn kết

toàn dân tộc. Do đó, Đảng nhấn mạnh phải “tăng trưởng kinh tế gắn

kết chặt chẽ hơn với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội; ưu tiên bố

trí nguồn lực cho an sinh xã hội, phát triển con người” (Đảng Cộng

sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.51-52).


Thứ hai, xây dựng và thực hiện chính sách xã hội theo hướng bao

trùm, công bằng, hiệu quả, bền vững; bảo đảm mọi người dân đều

được thụ hưởng thành quả phát triển. Văn kiện Đại hội XIV của

Đảng khẳng định: “Thực hiện chính sách xã hội hướng tới bao trùm, công bằng, hiệu quả, bền vững; bảo đảm an sinh xã hội; đột phát

phát triển giáo dục và đào tạo; phát triển y tế, chú trọng chăm sóc

sức khỏe của Nhân dân; giảm nghèo bền vững; nâng cao chất lượng

đời sống” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.33). Quan điểm

chỉ đạo này thể hiện rõ bản chất ưu việt, tốt đẹp của chế độ xã hội

chủ nghĩa mà Việt Nam luôn phấn đấu, hướng tới bảo đảm mọi tầng

lớp Nhân dân đều có cơ hội tiếp cận công bằng các nguồn lực phát

triển và được thụ hưởng thành quả phát triển của đất nước.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định rõ yêu cầu đổi mới tư duy

xây dựng, thực hiện chính sách xã hội phù hợp với bối cảnh phát

triển mới của đất nước: “Hoàn thiện mô hình, cơ chế, chính sách

quản lý phát triển xã hội hiện đại, toàn diện, bao trùm, bền vững;

phát triển kinh tế gắn với bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ

tài nguyên, môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, quá

trình già hoá dân số, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh” (Đảng Cộng

sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.108). Tiếp cận chính sách xã hội trong

giai đoạn mới không dừng ở bảo đảm an sinh hay giải quyết khó

khăn trước mắt mà đã tiếp cận ở tầm cao hơn, phản ánh nhận thức

ngày càng đầy đủ hơn của Đảng trước những biến đổi sâu sắc của

thời đại số, những thách thức an ninh phi truyền thống và yêu cầu

phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tư tưởng xuyên suốt trong Văn kiện Đại hội XIV nói chung và đối

với chính sách xã hội nói riêng là “Dân là gốc”: “Nhân dân là trung

tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát

triển” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.38-39). Trong mọi

hoạt động phải quán triệt “tăng trưởng kinh tế phải gắn kết chặt

chẽ với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường, để đời sống

vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao,

để xã hội thực sự hài hòa, dân chủ, để người dân tin tưởng vào con

đường đi lên chủ nghĩa xã hội” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I,

2026, tr.33).

Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự Lễ khai giảng năm học mới tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp Mường Khương, tỉnLào Cai, ngày 05/9/2026. Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Đại tướng Phan Văn Giang trình bày chuyên đề "tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc của Đại hội XIV" tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, ngày 07/02/2026.

Thứ ba, đổi mới tư duy từ “hỗ trợ” sang “phát triển bền vững”. Đây

là bước tiến mới về chất trong tư duy chính sách xã hội của Đảng.

Văn kiện Đại hội XIV xác định: “khơi dậy, phát huy giá trị văn hóa,

ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của cán bộ, đảng viên

và các tầng lớp Nhân dân”( Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026,

tr.378). Xây dựng và thực hiện chính sách xã hội không phủ nhận vai

trò cần thiết của hỗ trợ xã hội trong những tình huống khó khăn, rủi

ro, nhưng hỗ trợ chỉ là giải pháp trước mắt, còn phát triển bền vững

mới là mục tiêu lâu dài. Việc thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách

xã hội phải hướng tới chuyển dịch cơ chế, không áp dụng chính sách

cho không của Nhà nước (bao cấp hoàn toàn), mà tập trung vào việc

kiến tạo cơ hội, phát huy nội lực, tiềm năng, lợi thế của mỗi cá nhân,

mỗi cộng đồng.


Thứ tư, xây dựng hệ thống an sinh xã hội hiện đại, đa tầng, lấy con

người làm trung tâm, mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Văn

kiện Đại hội XIV của Đảng xác định: “Xây dựng hệ thống an sinh xã

hội đa tầng, hiện đại, thích ứng linh hoạt, theo vòng đời và bao phủ

toàn dân, toàn diện, lấy con người làm trung tâm, nâng cao phúc

lợi xã hội toàn dân” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tập I, tr.109).

Nội dung này thể hiện bước chuyển quan trọng từ tư duy quản lý xã

hội truyền thống sang quản trị xã hội thông minh, hiện đại và hiệu

quả, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế, đẩy mạnh chuyển đổi số và

ứng dụng công nghệ số. Đảng ta nhấn mạnh yêu cầu: “Bảo đảm mọi

người dân được tiếp cận, thụ hưởng các dịch vụ xã hội cơ bản, thiết

yếu có chất lượng” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.109).

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Đại tướng Phan Văn Giang trình bày chuyên đề "tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc của Đại hội XIV" tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, ngày 07/02/2026.

Thứ năm, đặc biệt quan tâm đến các nhóm yếu thế trong xã hội.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Ưu tiên các đối tượng

chính sách, đối tượng yếu thế và đối tượng trong khu vực phi chính

thức, mở rộng tín dụng chính sách xã hội phù hợp điều kiện, trình độ

phát triển của Việt Nam, không để ai bị bỏ lại phía sau” (Đảng Cộng sản

Việt Nam, tập I, 2026, tr.109). Chủ trương này tiếp tục được cụ thể

hóa bằng những mục tiêu mang tính đột phá cho giai đoạn phát triển

mới: “Phấn đấu thực hiện mục tiêu đến năm 2030 cơ bản không còn

hộ nghèo và cơ bản miễn viện phí toàn dân” (Đảng Cộng sản Việt

Nam, tập I, 2026, tr.109). Đây không chỉ là mục tiêu an sinh xã hội

đơn thuần mà còn thể hiện khát vọng phát triển vì con người, hướng

tới xây dựng nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh,

phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Định hướng vận dụng quan điểm của Đảng về chính sách xã hội trong Quân đội hiện nay

Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà phát biểu chỉ đạo tại Lễ phát

động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt

sĩ” tại Khu di tích lịch sử quốc gia Thành cổ Quảng Trị, ngày 02/4/2026.

Công tác chính sách đối với Quân đội và hậu phương quân đội là một bộ phận trong công tác chính sách của Đảng, Nhà nước ta một nội dung quan trọng của công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội, góp phần tạo động lực để toàn quân hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao; xây dựng Quân đội vững mạnh về mọi mặt. Những năm qua, toàn quân nhận

phụng dưỡng 595 Bà mẹ Việt Nam anh hùng; hỗ trợ xây dựng 6.156 căn nhà tình nghĩa cho các đối tượng chính sách; xác nhận hơn 834.000 liệt sĩ, 690.000 thương binh, bệnh binh; tìm

kiếm, quy tập 958.975 hài cốt liệt sĩ; tuyên dương, trao tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” cho 139.750 mẹ; giải quyết chế độ, chính sách đối với hơn 4,6

triệu đối tượng tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế. Từ năm 2014 đến nay, toàn quân đã vận động Quỹ Đền ơn đáp nghĩa được trên 920 tỉ đồng, xây dựng được 11.618 căn nhà tình nghĩa, phụng dưỡng gần 3.000 Bà mẹ Việt Nam anh hùng (hiện còn sống 678 mẹ); nhận đỡ đầu, tuyển dụng, giải quyết việc làm cho 1.122 con thương binh, vợ, con liệt sĩ; tặng hơn 6.000 sổ tiết kiệm,…


Quân đội tiếp tục thực hiện tốt chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, chăm lo nhà ở công vụ, nhà ở xã hội và thường xuyên quan tâm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho bộ đội. Để giải quyết nhu cầu nhà ở cho cán bộ, chiến sĩ, Quân đội đã triển khai 64 dự án nhà ở công vụ với 5.183 căn hộ. Đây không chỉ là thực hiện chính sách an sinh xã hội mà còn

trực tiếp xây dựng nhân tố con người - yếu tố quyết định sức mạnh chiến đấu của Quân đội trong tình hình mới. Cùng với đó, việc triển khai thực hiện các chế độ, chính sách mới theo

các nghị định, thông tư của Chính phủ và Bộ Quốc phòng tiếp tục được quan tâm, giải quyết cho hơn 15.000 trường hợp. Những kết quả đó không chỉ thể hiện trách nhiệm chính trị và

đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của Quân đội mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội. Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân đang đẩy mạnh thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Sự nghiệp xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc đã và đang đặt ra yêu cầu mới, đòi hỏi phải đẩy mạnh công tác chính sách đối với Quân đội và hậu phương quân đội. Vì vậy, quán triệt, vận dụng quan điểm về chính sách xã hội của Đảng trong Quân đội, cần tập trung vào một số nội dung sau:


Một là, tập trung nghiên cứu, đề xuất, cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với Quân đội và hậu phương quân đội. Văn kiện Đảng

bộ Quân đội lần thứ XII xác định: “Chủ động nghiên cứu, tham mưu sửa đổi, bổ sung, ban hành và triển khai thực hiện đồng

bộ, hiệu quả các chế độ, chính sách đối với Quân đội, hậu phương quân đội, lực lượng làm nhiệm vụ đặc thù, ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển, đảo...” (Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tr.58). Trước mắt, cần đẩy mạnh nghiên cứu, xây dựng các chế độ, chính sách phục vụ quá trình điều chỉnh tổ chức lực lượng, xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh” theo Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 17/01/2022 của Bộ Chính trị và tinh gọn tổ chức bộ máy trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Nắm vững tình hình, chủ động, tích cực xây dựng các chế độ, chính sách đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới của Quân đội. Trọng tâm là nghiên cứu, hoàn thiện nội dung đề xuất thực hiện cải cách tiền lương, chế độ phụ cấp đặc thù đối với lực lượng vũ trang và các chế độ, chính sách có liên quan; nghiên cứu đề xuất bổ sung chế độ, chính sách đối với các đối tượng làm nhiệm vụ đặc thù, nhiệm vụ mới, làm nhiệm vụ ở các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển, đảo, quốc tế; cơ chế, chính sách thu hút, khuyến khích, trọng dụng nhân tài, có nhiều cống hiến, cán bộ khoa học, đội ngũ thợ lành nghề và nguồn nhân lực chất lượng

cao phục vụ trong Quân đội. Nghiên cứu, rà soát, bổ sung, hoàn thiện chính sách ưu đãi về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với lực lượng vũ trang, phù hợp với đặc thù hoạt động của Quân đội.


Hai là, chú trọng phát huy sức mạnh tổng hợp, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội trong thực hiện chính sách

hậu phương quân đội, hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”; quan tâm chăm sóc người có công, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng... Văn kiện Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030 nhấn mạnh: “Thực hiện tốt các hoạt động “Đền ơn, đáp nghĩa”, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và giải quyết chính sách tồn đọng sau chiến tranh” (Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tr.58). Do vậy, phải thường xuyên bám sát tình hình thực tiễn của đất nước, của Quân đội, cũng như khả năng, điều kiện của từng cơ quan, đơn vị để phối hợp với các tổ chức, lực lượng, địa phương trong xác định nội dung, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các biện pháp, các mô hình hay trong tổ chức thực hiện, bảo đảm phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm, tính chủ động, tích cực của các cấp, các ngành, lực lượng, địa phương, sự

đồng thuận của toàn xã hội trong nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số chính sách ưu đãi đối với thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công với cách mạng, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin... Hiện nay, Quân ủy Trung ương đang tập trung lãnh đạo thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, đây là một cuộc vận động cao điểm quy mô lớn được Bộ Nội vụ phối hợp cùng các bộ, ngành phát động, hướng tới mốc kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).


Ba là, tích cực tham gia thực hiện chính sách xã hội, góp phần củng cố “thế trận lòng dân” vững chắc. Văn kiện Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030 nhấn mạnh: “Tham gia xóa đói, giảm nghèo, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn; xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở, nhất là trên các địa bàn chiến lược, trọng điểm, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và đồng bào có đạo nhằm xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc” (Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tr.57). Quán triệt quan điểm chỉ đạo đó, Quân đội cần tiếp tục thực

hiện tốt chức năng đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất, tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ cứu nạn và chăm lo đời sống Nhân dân.


Bốn là, tăng cường hợp tác quốc tế trong công tác chính sách; tập trung làm tốt công tác phối hợp tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, giải quyết những vấn đề chính sách sau chiến tranh; trao đổi kinh nghiệm, ứng dụng công nghệ mới và hỗ trợ công cụ, phương tiện cần thiết để tiến hành công tác chính sách.


Năm là, bám sát đặc điểm tình hình, chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng trong và ngoài Quân đội nghiên cứu, tham gia xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, Bộ Quốc phòng về chính sách xã hội. Tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; tăng cường đầu tư nguồn lực cho các cơ sở khám, chữa bệnh, nhất là ở các đơn vị vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn.

Tài liệu tham khảo:

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb CTQG-ST, H.2026, tập I, tr.108, tr.51-52, tr.33, tr.108,

tr.38-39, tr.33, tr.378, tr.109, tr.109, tr.109, tr.109.

13, 14, 15. Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030 (Dùng cho cán bộ, đảng viên trong

Đảng bộ Quân đội và toàn quân), tr.58, tr.58, tr.57.

Thực hiện: Tạp chí Tổ chức nhà nước và Lao động, Bộ Nội vụ

12/11/2026

Đọc tiếp