CHUYÊN TRANG ĐA PHƯƠNG TIỆN
TƯ DUY MỚI CỦA ĐẢNG VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ
VÀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ,
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC GIAI ĐOẠN MỚI
TRUNG TƯỚNG NGUYỄN ĐỨC HƯNG
Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương,
Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 3
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngày 13/01/2025.
Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam không ngừng nâng cao vai trò lãnh đạo, uy tín cầm quyền bằng bản lĩnh, trí tuệ và sự nêu gương sáng về đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trong mỗi giai đoạn cách mạng, Đảng ta luôn quan tâm tổng kết thực tiễn, đúc kết lý luận để xác định những yêu cầu mới đối với năng lực, phẩm chất, bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán bộ và công tác cán bộ; đặc biệt là cán bộ cấp chiến lược. Sau 40 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, phẩm chất chính trị, đạo đức và trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ vẫn luôn là vấn đề “then chốt” để đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước thịnh vượng, hùng cường.
Tổng Bí thư Tô Lâm với các đại biểu và lãnh đạo, sĩ quan Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân, ngày 20/11/2025.
Đặt vấn đề
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định: Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ cấp chiến lược đủ năng lực, phẩm chất và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; “Việc kiện toàn sắp xếp, bố trí cán bộ ở các cơ quan Trung ương, địa phương khi sắp xếp, sáp nhập được triển khai kịp thời, bài bản, với cách làm chặt chẽ, thận trọng, phù hợp với tình hình thực tiễn và yêu cầu chính trị đặt ra, qua đó tạo được sự đồng thuận, thống nhất cao trong hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ, đảng viên” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.361-362). Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh việc sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ phải gắn với bảo đảm thực hiện tốt các nhiệm vụ quan trọng, tăng tốc bứt phá để thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị; tạo nền tảng đổi mới mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, trong đó có đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ và đội ngũ cán bộ.
Những thành tựu đạt được
Qua 40 năm thực hiện đường lối đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, đường lối, chính sách đổi mới, đẩy mạnh ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhất là trong công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng, phát triển đất nước. Đảng chỉ rõ: “Công tác cán bộ được đặc biệt coi trọng, có nhiều đổi mới, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp từng bước trưởng thành, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Nhiều chủ trương, giải pháp về công tác cán bộ được thể chế hóa, cụ thể hóa bằng các quy định, quy chế, quy trình bảo đảm đồng bộ, dân chủ, minh bạch và chặt chẽ” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.358). Đặc biệt, lần đầu tiên hoàn thành việc bố trí 100% Bí thư tỉnh ủy, thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố, chủ nhiệm ủy ban kiểm tra cấp tỉnh, cấp xã không phải là người địa phương, “Các giải pháp về công tác cán bộ được kịp thời thể chế, cụ thể hóa; việc sửa đổi, ban hành hệ thống các quy định về công tác cán bộ được triển khai toàn diện, đồng bộ với nhiều nội dung mới, đột phá, lần đầu được áp dụng, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch, chặt chẽ” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.57).
Cùng với đó, đã “Thực hiện nghiêm các nguyên tắc, quy định, kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong công tác cán bộ; bố trí đúng người, đúng việc, kịp thời sàng lọc, thay thế những cán bộ không đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.384). Trong đó, “Công tác xử lý cán bộ vi phạm kỷ luật đảng, pháp luật nhà nước, nhất là đối với một số cán bộ lãnh đạo cấp cao, kể cả lãnh đạo chủ chốt đã được chỉ đạo chặt chẽ, nghiêm minh, kịp thời, đồng thời việc nhanh chóng kiện toàn nhân sự thay thế đã khẳng định, bản lĩnh chính trị, sức mạnh đoàn kết, thống nhất cao trong toàn Đảng, cùng ý chí quyết tâm xây dựng Đảng ta thật sự trong sạch, vững mạnh” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.57-58). Có thể nói, công tác cán bộ đã đạt được những thành tựu quan trọng. Đại đa số cán bộ, đảng viên giữ được phẩm chất, đạo đức, có trình độ chuyên môn giỏi, có mối quan hệ máu thịt với Nhân dân, được Nhân dân đồng tình ủng hộ và tín nhiệm.
Tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số và khai thác các hệ thống thông tin phục vụ mô hình chính quyền địa phương 02 cấp cho đội ngũ cán bộ.
Đồng chí Nguyễn Hồng Thái, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh trò chuyện với người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Từ Sơn, ngày 7/8/2026.
Tư duy mới của Đảng về công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn mới
Đứng trước yêu cầu ngày càng cao của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhắc nhở, hơn bao giờ hết, vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp chiến lược càng cần được nhìn nhận một cách kỹ lưỡng và thấu đáo. Đảng ta xác định bố trí cán bộ theo hướng “Người đứng đầu và cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp theo phương châm chức vụ càng cao càng phải gương mẫu” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.384).
Đất nước ta đang đứng trước yêu cầu phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030, trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Đảng ta yêu cầu: “Gắn kết chặt chẽ công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng với tự phê bình, phê bình và với tuân thủ pháp luật. Việc xử lý nghiêm minh một số tổ chức, cá nhân, đảng viên suy thoái, vi phạm kỷ luật, kể cả cán bộ cấp cao, đã có tác dụng giáo dục, cảnh tỉnh, cảnh báo, răn đe và ngăn chặn tiêu cực” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.58) kỷ luật, kỷ cương trong Đảng được siết chặt, pháp luật của Nhà nước được đề cao. Bên cạnh đó, Đảng ta cũng thẳng thắn chỉ rõ: Việc thể chế hóa, cụ thể hóa một số nghị quyết của Đảng còn chậm; tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu. “Một bộ phận cán bộ, đảng viên kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo, phai nhạt lý tưởng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm pháp luật” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.68). Đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả ở một số địa phương, cơ quan thực hiện còn chậm. Chính sách cán bộ chưa thực sự tạo động lực để cán bộ toàn tâm, toàn ý với công việc; chưa có cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung.
Ngày nay, xu hướng quốc tế hóa nguồn nhân lực vừa là thời cơ, vừa là thách thức đối với nước ta trong bối cảnh sự nghiệp đổi mới, hội nhập quốc tế, phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển đất nước phồn vinh, thịnh vượng. Bởi vậy, công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ đang đặt ra yêu cầu mới, cán bộ phải có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín để phát triển đất nước. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh: “Có cơ chế quy trình trách nhiệm của lãnh đạo và cấp ủy viên trong việc phát hiện, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí cán bộ có bản lĩnh, năng lực nổi trội và triển vọng phát triển vào vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả vượt cấp, nhất là cán bộ trẻ; quy định về thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác cán bộ và quản lý cán bộ. Kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, cho thôi giữ chức vụ, thay thế những cán bộ có kết quả thực hiện nhiệm vụ yếu kém mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm, xử lý nghiêm những người có sai phạm” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.407). Cán bộ phải có uy tín bằng hiệu quả công tác, bằng việc thực hiện nghiêm, có hiệu quả các quy định về dân chủ ở cơ sở. Mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ nguyện vọng, quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp và hạnh phúc của Nhân dân; thật sự tin tưởng, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; “Lấy sự hài lòng, tín nhiệm của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả công việc làm tiêu chí đánh giá cán bộ” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.74-75).
Nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu xây dựng đội ngũ cán bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển
Một là, thực hiện nghiêm, nhất quán Đảng thống nhất lãnh đạo trực tiếp, toàn diện công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ theo nguyên tắc tập trung dân chủ.
Mỗi cán bộ phải không ngừng học hỏi, chủ động thích ứng và nâng cao năng lực để đáp ứng nhiệm vụ được giao
Đây vừa là định hướng vừa là giải pháp cơ bản nhằm chuẩn hóa, siết chặt kỷ luật, kỷ cương đi đôi với tạo môi trường, cơ chế thúc đẩy đổi mới mạnh mẽ, toàn diện, sáng tạo và bảo vệ cán bộ; phân công, phân cấp gắn với giao quyền, ràng buộc trách nhiệm, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và xử lý nghiêm những sai phạm trong công tác cán bộ. Tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan, thường xuyên đổi mới công tác cán bộ phù hợp với các chỉ thị, nghị quyết của Đảng. Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp phải xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ mới; thông qua hoạt động thực tiễn và phong trào cách mạng của Nhân dân; đặt trong tổng thể của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị; gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng; kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh, gọn, mạnh, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, thu hút, trọng dụng nhân tài.
Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trước hết là của các cấp ủy, tổ chức đảng mà nòng cốt là các cơ quan tham mưu của Đảng, nhất là cơ quan tổ chức, cán bộ. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân và cơ quan chuyên trách trong công tác cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ. Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó máu thịt, mật thiết với Nhân dân; phải thực sự dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ.
Hai là, xây dựng quy hoạch, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ theo hướng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới, lâu dài, có tính đến nhu cầu và khả năng phát triển.
Đây vừa là giải pháp vừa là nhiệm vụ xây dựng, quy hoạch đội ngũ cán bộ; kết hợp nhiều hình thức và phương pháp đào tạo tại trường, tại chức, thông qua thực tiễn công tác, học tập, chiến đấu,... của đội ngũ cán bộ với xây dựng, rèn luyện đội ngũ đảng viên; kết hợp đào tạo, bồi dưỡng với chăm lo chính sách cán bộ. Làm tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí và sử dụng đúng cán bộ. Đây là khâu hết sức quan trọng trong công tác cán bộ. Phải lấy hiệu quả công việc làm thước đo chất lượng cán bộ. Theo đó, đánh giá cán bộ phải trên quan điểm toàn diện, lịch sử, cụ thể và phát triển.
Bố trí, sử dụng cán bộ phải căn cứ yêu cầu, nhiệm vụ, công tác đặt ra. Kết hợp chặt chẽ việc quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng những cán bộ đủ tiêu chuẩn với việc kiên quyết đưa ra khỏi cương vị lãnh đạo, quản lý những cán bộ thiếu về phẩm chất và năng lực ở những nơi trì trệ, yếu kém, mất đoàn kết kéo dài.
Theo đó, căn cứ vào kết quả đánh giá để rút ra nhận xét, kết luận về mức độ hoàn thành nhiệm vụ, khả năng, triển vọng phát triển của từng cán bộ để bổ nhiệm, đào tạo, rèn luyện, thử thách trong thực tiễn, đồng thời để đưa những người không đủ tiêu chuẩn, tha hóa, biến chất ra khỏi bộ máy lãnh đạo của Đảng.
Ba là, thực hiện tốt chế độ quản lý cán bộ, nhất là quản lý chất lượng chính trị; bảo vệ vững chắc chính trị nội bộ.
Thường xuyên làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và “làm tốt hơn nữa công tác tổ chức cán bộ, nhất là việc quản lý, nhận xét, đánh giá cán bộ để lựa chọn, bố trí đúng những người thật sự có đức, có tài; thật sự “cần, kiệm, liêm, chính”, “chí công vô tư”; thật sự tâm huyết vì nước, vì dân vào các vị trí lãnh đạo của bộ máy chính quyền các cấp. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng và kiểm soát chặt chẽ quyền lực của cán bộ. Nghiêm khắc nhìn nhận những thiếu sót, khuyết điểm trong công tác cán bộ ở từng cấp, từng cơ quan, đơn vị để rút ra những bài học kinh nghiệm cho thời gian tới.
Bốn là, đẩy mạnh công tác luân chuyển cán bộ để đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện, thử thách cán bộ trong thực tiễn.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hồ Văn Niên trao đổi với cán bộ, đảng viên xã Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi
Đây là giải pháp quan trọng trong công tác quy hoạch, luân chuyển cán bộ, cần chú trọng bảo đảm sự liên thông, gắn kết. Tỷ lệ cán bộ lãnh đạo và cấp ủy là người dân tộc thiểu số, cán bộ nữ, cán bộ trẻ, việc luân chuyển bố trí một số chức danh cán bộ lãnh đạo không là người địa phương. Bởi vậy, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục thực hiện việc bố trí một số chức danh lãnh đạo, quản lý ở cấp tỉnh, cấp xã không là người địa phương. Thực hiện việc phân công cán bộ trong quy hoạch các chức danh cấp chiến lược đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo chủ chốt ở các địa bàn, lĩnh vực quan trọng, vùng đồng bào dân tộc, vùng có nhiều khó khăn để đào tạo, thử thách, tích lũy kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý. Đảng ta yêu cầu: “Kiên quyết không để lọt vào cấp ủy, lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị những cán bộ không có bản lĩnh chính trị vững vàng, không kiên định quan điểm của Đảng, giảm sút uy tín, gây mất đoàn kết, đùn đẩy trách nhiệm, có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, “tư duy nhiệm kỳ”, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, “lợi ích nhóm”, cục bộ địa phương, có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, vi phạm trách nhiệm nêu gương” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.407- 408).
Quán triệt và thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị, nhất là Văn kiện Đại hội XIV của Đảng về đổi mới mạnh mẽ, toàn diện công tác cán bộ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, cần: “Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, trọng tâm là cấp chiến lược và cấp cơ sơ, nhất là người đúng đầu” (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.177). Cán bộ phải có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, bảo đảm sự chuyển tiếp liên tục, vững vàng giữa các thế hệ cán bộ. Nâng cao bản lĩnh chính trị, trí tuệ, sự gương mẫu, tinh thần vì Nhân dân phục vụ của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt và người đứng đầu các cấp. Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo thực tế việc làm. Nghiên cứu hoàn thiện cơ chế lựa chọn, đánh giá, sàng lọc để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Làm tốt công tác tư tưởng; giải quyết kịp thời chế độ, chính sách đối với các trường hợp ảnh hưởng trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng đất nước thịnh vượng, hùng cường trong kỷ nguyên mới.
Tài liệu tham khảo:
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb CTQG-ST, H.2026, tr.361-362, tr.358, tr.57, tr.384, tr.57-58, tr.384, tr.58, tr.68, tr.407, tr.74-75, tr.407-408, tr.177.
