Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động dịch vụ công trực tuyến ở Việt Nam

E-MagazineCải cách hành chính
NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ CÔNG TRỰC TUYẾN Ở VIỆT NAM
TS. Bùi Sỹ Tuấn19/11/202616 phút đọc

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những giải pháp quan trọng để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xác định là nhiệm vụ trọng tâm tại Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/7/2021 của Chính phủ ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 - 2030. Bài viết phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động dịch vụ công trực tuyến, những khó khăn, hạn chế đang đặt ra, đồng thời đưa ra những giải pháp hoàn thiện hướng tới thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử để người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện dịch vụ công mọi lúc, mọi nơi.
Tại Nghị quyết số 01/NĐ-CP ngày 08/01/2026 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, Chính phủ nhấn mạnh mục tiêu: “Phát triển hạ tầng số quốc gia, nhất là xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia, các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, liên thông, dùng chung”. Đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cá nhân hóa, dựa trên dữ liệu, không phụ thuộc địa giới hành chính. Triển khai có hiệu quả việc chuyển giao một số nhiệm vụ mà Nhà nước không nhất thiết phải thực hiện, giao cho doanh nghiệp cung ứng dịch vụ công ích đảm nhiệm. Đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của Bộ phận một cửa các cấp, các trung tâm phục vụ hành chính công tại địa phương. Phấn đấu năm 2026, nước ta thuộc nhóm 4 nước dẫn đầu ASEAN về xếp hạng Chính phủ điện tử” (Chính phủ, 2026).
Trong bối cảnh cải cách hành chính, việc đánh giá hiệu quả hoạt động dịch vụ công trực tuyến là rất cần thiết, nhằm đẩy mạnh công tác cải cách hành chính của cơ quan nhà nước, tăng cường tính minh bạch, công khai trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), giảm chi phí, hạn chế chế tối đa việc đi lại của người dân và doanh nghiệp, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công trực tuyến. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác hiệu quả, cần phân tích rõ những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dịch vụ công trực tuyến. Việc ứng dụng dịch vụ công trực tuyến vào tiếp nhận và giải quyết các thủ tục hành chính mang đến nhiều lợi ích cho cả Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Dịch vụ công trực tuyến là việc các cơ quan nhà nước cung cấp các dịch vụ hành chính công (như TTHC, giải quyết hồ sơ…) cho tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng, cho phép thực hiện giao dịch điện tử mọi lúc, mọi nơi, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và công sức, mang lại sự tiện lợi và hiệu quả cao.
Cụ thể, các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động dịch vụ công trực tuyến bao gồm:
Khả năng phát triển và áp dụng các công nghệ mới giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của dịch vụ. Ứng dụng công nghệ thông tin rong cơ quan nhà nước đóng vai trò quan trọng trong lộ trình xây dựng Chính phủ điện tử nhằm tăng hiệu quả minh bạch trong cung ứng dịch vụ hành chính công. Việc cung ứng dịch vụ hành chính công trực tuyến trong môi trường internet tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và công sức trong quá trình sử dụng dịch vụ công, đồng thời giảm áp lực cho cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các thủ tục hành chính. Công nghệ đóng vai trò thiết yếu trong dịch vụ công trực tuyến, giúp tăng tính minh bạch, giảm thiểu thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, đồng thời giúp các cơ quan nhà nước hoạt động hiệu quả và chuyên nghiệp hơn. Công nghệ cho phép thực hiện giao dịch mọi lúc mọi nơi, tạo ra kho dữ liệu hồ sơ chung và nâng cao khả năng giám sát quy trình, góp phần hiện đại hóa nền hành chính.


Cải cách hành chính được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của UBND tỉnh Bắc Ninh.
Bảo mật thông tin là đề cập đến mức độ an toàn mà các trang web mua sắm trực tuyến có và bảo vệ thông tin của khách hàng. Khả năng phát triển các công nghệ mới đã làm cho sự bảo mật là một vấn đề ngày càng quan trọng. Người dân lo ngại thông tin cá nhân của họ sẽ bị lộ, nhất là số điện thoại di động, căn cước công dân… Do đó, nếu một hệ thống dịch vụ công trực tuyến có tính bảo mật cao sẽ khiến người dân yên tâm hơn khi sử dụng dịch vụ.
Chất lượng công nghệ và bảo mật
Tính thân thiện của giao diện và quy trình
Các thủ tục hành chính được phân nhóm dựa trên khả năng số hóa. Tuy nhiên, nhiều thủ tục hành chính dù chưa số hóa vẫn được đưa lên Cổng Dịch vụ công trực tuyến, gây bối rối cho người dùng. Đặc biệt, quy trình, thủ tục hành chính phức tạp là một trong những nguyên nhân gốc rễ cản trở việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến hiệu quả, thân thiện trên các Cổng Dịch vụ công. Ở nước ta, khi sáp nhập một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp về hợp nhất các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, khối lượng công việc, nhân lực thực hiện giải quyết TTHC… sẽ có thay đổi làm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động dịch vụ công trực tuyến. Ngoài ra, quy trình TTHC phức tạp và nhiều bước gây khó khăn cho người dùng, ảnh hưởng đến hiệu quả của dịch vụ.
Giao diện thân thiện trong dịch vụ công trực tuyến là thiết kế đơn giản, dễ sử dụng, giúp người dùng dễ dàng thực hiện TTHC online, giảm thời gian và chi phí. Cổng Dịch vụ công trực tuyến quốc gia có địa chỉ duy nhất là dichvucong.gov.vn, cung cấp thông tin và hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính một cách minh bạch và hiệu quả.
Sự sẵn sàng của người dùng
Sự hiểu biết về khoa học - công nghệ của người dân có tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ công trực tuyến, với những lợi ích như tiết kiệm thời gian, chi phí và tăng cường minh bạch, nhưng đồng thời cũng gặp thách thức về trình độ công nghệ, giao diện người dùng và chất lượng trải nghiệm dịch vụ, đòi hỏi sự cải thiện liên tục để khuyến khích người dân tham gia; người dùng cần có hiểu biết nhất định về công nghệ để sử dụng dịch vụ hiệu quả. Đồng thời, niềm tin vào hệ thống chính phủ điện tử và sự bảo mật thông tin cá nhân là yếu tố quan trọng để người dân sẵn sàng sử dụng dịch vụ. Hiện nay, người dân có xu hướng sử dụng dịch vụ công trực tuyến nếu họ đã quen thuộc với công nghệ số và có kinh nghiệm sử dụng các ứng dụng tương tự. Người dân có xu hướng sử dụng dịch vụ nếu họ nhận thức được những lợi ích mà dịch vụ mang lại, như tiết kiệm thời gian, chi phí và sự tiện lợi.
Bên cạnh đó, sự khuyến khích và hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và các tổ chức cộng đồng có thể thúc đẩy người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, đặc biệt là những người cao tuổi hoặc ít am hiểu về công nghệ. Trình độ học vấn và kiến thức công nghệ: nhóm có trình độ học vấn cao và kiến thức công nghệ tốt thường dễ dàng tiếp cận và sử dụng dịch vụ hơn. Mặt khác, yếu tố văn hóa cũng sẽ tác động đến hiệu quả dịch vụ công trực tuyến, văn hóa đề cao sự đổi mới và thích ứng với công nghệ có thể thúc đẩy việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
04
Hạ tầng kỹ thuật và cơ sở dữ liệu, số hóa tài liệu
Xây dựng, phát triển
Hạ tầng số
Trung tâm dữ liệu là
Xương sống
Tối đa hoá
Số hoá tài liệu
Hạ tầng kỹ thuật và cơ sở dữ liệu, số hóa tài liệu: hạ tầng viễn thông, hạ tầng số cũng cần được xây dựng, phát triển theo đúng định hướng đồng bộ, hiện đại và rộng khắp, hình thành cơ sở hạ tầng kết nối quan trọng, đồng bộ, dung lượng lớn, tốc độ cao… kết nối liên xã, liên tỉnh, đáp ứng yêu cầu đổi mới của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế - xã hội. Hạ tầng truyền dẫn và mạng cáp viễn thông đã được triển khai đồng bộ với hạ tầng giao thông (các tuyến đường tỉnh, quốc lộ, cao tốc…) được thực hiện quy hoạch và nâng cấp, xây dựng mới. Đồng thời, hạ tầng ngầm cáp viễn thông cũng được triển khai đồng bộ với hạ tầng cấp, thoát nước, hạ tầng chiếu sáng, truyền tải điện, trong đó, hạ tầng truyền tải điện lực đều có hạ tầng vừa phục vụ cho thông tin và truyền thông vừa phục vụ cho hạ tầng liên kết để các doanh nghiệp chia sẻ sử dụng.
Trong kỷ nguyên số, đặc biệt là trước tác động sâu sắc của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, dữ liệu là yếu tố then chốt và trung tâm dữ liệu là “xương sống” hỗ trợ quá trình chuyển đổi số, cung cấp nền tảng cho việc lưu trữ, xử lý, phân tích và chia sẻ dữ liệu hiệu quả. Trong đó, việc cung ứng dịch vụ công trực tuyến không thể thiếu sự hỗ trợ các dữ liệu Big Data. Các trung tâm dữ liệu bảo đảm tính sẵn sàng cao, bảo mật và hiệu suất.
Các yếu tố như hệ thống làm mát, hệ thống nguồn điện dự phòng, bảo mật vật lý và an ninh mạng đều được chú trọng khi xây dựng IDC (Internet Data Center) để bảo vệ, phục vụ cho một tổ chức duy nhất hoặc được chia sẻ giữa nhiều tổ chức thông qua các dịch vụ đám mây hoặc cho thuê chỗ đặt máy chủ. Do vậy, hạ tầng kỹ thuật ổn định, kết nối mạng tốt là yếu tố quan trọng để đảm bảo dịch vụ hoạt động liên tục và việc hợp nhất và quản lý hiệu quả các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu là cần thiết cho hoạt động của dịch vụ công trực tuyến.
Đồng thời, tối đa hóa việc số hóa tài liệu sẽ góp phần đẩy mạnh hiệu quả hoạt động dịch vụ công trực tuyến. Số hóa tài liệu là quá trình chuyển đổi tài liệu truyền thống (như giấy tờ, văn bản in) thành định dạng điện tử để phục vụ dịch vụ công trực tuyến, giúp nâng cao hiệu quả, minh bạch và tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả cơ quan nhà nước và người dân. Quá trình này bao gồm việc chuyển đổi các kết quả giải quyết thủ tục hành chính từ văn bản giấy sang văn bản điện tử, tạo nền tảng cho việc thực hiện TTHC hoàn toàn trên môi trường mạng. Các chính sách hỗ trợ số hóa quy trình, TTHC giúp thúc đẩy việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến hiệu quả hơn.
Thể chế và sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước
Không ngừng hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở hành lang pháp lý hướng dẫn cho hoạt động của người dân khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Đặc biệt, cơ quan chức năng cần sớm ban hành quy định pháp luật liên quan đến vấn đề đảm bảo thông tin cá nhân trên không gian mạng. Công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong giải quyết hồ sơ dịch vụ công trực tuyến cho người dân và doanh nghiệp bảo đảm chặt chẽ, kịp thời, hiệu quả, nhất là các nhóm dịch vụ công liên thông; thực hiện hiệu quả công tác tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị liên quan đến giải quyết TTHC. Chấm dứt tình trạng không trả lời, trả lời chậm hoặc trả lời chung chung, không cụ thể, không rõ ràng... gây khó khăn cho đơn vị chủ trì giải quyết hồ sơ dịch vụ công trực tuyến.
Tăng cường phối hợp với các bộ, ngành để thực hiện việc chia sẻ kết nối, tích hợp, liên thông đồng bộ thông tin tiếp nhận, xử lý hồ sơ giữa các hệ thống thông tin giải quyết TTHC, cung cấp dịch vụ công trên môi trường điện tử do các bộ, ngành xây dựng, triển khai với Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống thông tin giải quyết TTHC cấp tỉnh theo quy định để giúp cán bộ, công chức, viên chức không phải thực hiện cập nhật trên nhiều hệ thống, gây lãng phí thời gian, chi phí, nguồn lực, giảm năng suất lao động. Việc sáp nhập các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, nhất là sau khi thực hiện hợp nhất đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp là yếu tố then chốt cho hiệu quả chung.
06
Mức độ đảm bảo của nguồn nhân lực
- 1
Yếu tố quan trọng trong triển khai dịch vụ công trực tuyến
Cùng với hạ tầng và thể chế, năng lực của cán bộ và công tác truyền thông là yếu tố quan trọng trong triển khai dịch vụ công trực tuyến. Báo cáo đề xuất, cần tăng cường trang bị kiến thức, kỹ năng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng, cụ thể ở đây là năng lực số của công chức. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), năng lực số của công chức: “Không chỉ bao gồm năng lực sử dụng các công nghệ thông tin, truyền thông mà còn bao gồm các kiến thức, kỹ năng, phẩm chất cần thiết khác để thực thi hiệu quả nhiệm vụ được giao. Năng lực số cá nhân là cách tiếp cận cá thể hóa, tính đến đặc điểm riêng của từng công chức hoạt động trong môi trường số” (OECD, 2021). Như vậy, năng lực số của công chức, viên chức có thể được hiểu là sự am hiểu, khả năng, kỹ năng, thái độ và các phẩm chất khác cần có để công chức thực thi hiệu quả chức trách, nhiệm vụ công, quản lý, điều hành quy trình công việc được thực hiện trên môi trường số nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ công và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.
- 2
Chủ động đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động
Chủ động đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ phận một cửa các cấp, ưu tiên bố trí cán bộ, công chức, viên chức có năng lực, trình độ, có tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ làm việc tại bộ phận này; đồng thời rà soát, nâng cấp, bố trí thêm cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc cho bộ phận một cửa cấp tỉnh, cấp xã, tạo thuận lợi cho cán bộ, công chức, viên chức trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên hệ thống thông tin giải quyết TTHC của đơn vị, địa phương.
- 3
Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức
Bên cạnh đó, cần đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đảm bảo đủ năng lực, trình độ để thực hiện các quy trình, nghiệp vụ tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ và giải quyết các vấn đề có liên quan trong việc giúp đỡ người dân làm quen và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức, viên chức thực hiện giải quyết TTHC là một trong những yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động dịch vụ công trực tuyến.


Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam phối hợp Trung tâm Dịch vụ hành chính công thành phố Hà Nội khai trương đại lý dịch vụ công thí điểm tại Bưu điện Trung tâm Hoàn Kiếm, ngày 05/02/2025.
Tài liệu tham khảo:
1. Nghị quyết số 01/NĐ-CP ngày 08/01/2026 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp
chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà
nước năm 2026.
2. Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) năm 2021.


Trung tâm hành chính - chính trị mới của thành phố Hải Phòng


Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang nhấn mạnh con đường ngắn nhất để đi tới tương lai tươi sáng là khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.


Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam , Thượng tướng Đỗ Xuân Tụng chủ trì hội nghị làm việc với các cơ quan, đơn vị về công tác cải cách thủ tục hành chính, ngày 19/3/2026.



